Men rijdt de vallei in en de wereld wordt stiller. Niet de stilte van afwezigheid, maar van aanwezigheid — van steen, water, en acht eeuwen gebed dat zich in de muren heeft opgestapeld. De abdij van Fontenay ligt verscholen in een woud bij Montbard en is de best bewaarde cisterciënzische abdij ter wereld.
Bernardus van Clairvaux had een hekel aan versiering. De kapellen van zijn orde moesten leeg zijn, de ramen kleurloos, de pilaren zonder beeldhouwwerk. Wat overblijft als je alles weghaalt, ontdekte men in Fontenay, is het licht zelf. Het daglicht valt door de witte ramen op de witte steen, en het gewelf ademt.
Met trots op de werelderfgoedlijst
De abdij bleef intact omdat ze na de Franse Revolutie als papierfabriek werd gebruikt. De werklieden hadden geen reden de muren af te breken. In de negentiende eeuw begon een minutieuze restauratie. Vandaag staat ze op de Werelderfgoedlijst van Unesco.
Men loopt door de kruisgang en hoort het water van de fontein die al achthonderd jaar op dezelfde plek murmelt. Men ziet de smidse, de duiventil, de bakkerij. En men begrijpt, staand op de kloosterhof in het middaglicht, waarom monniken hier kwamen om te denken
Louis Henri de Fontenay
Bourgogne natuur slow travel
Meer lezen
Ontdek meer van Bourgogne
Wekelijkse inspiratie
Elke vrijdag een verhaal uit de verborgen hoeken van Frankrijk
De Elzas heeft zijn grote namen — Colmar, Straatsburg, de Route des Vins. Maar de heuvels van de Kochersberg, ten noordwesten van Straatsburg, bewaar je het best voor jezelf. Hier liggen de dorpen die niet gerestaureerd zijn voor toeristen maar gewoon bewoond worden door mensen die er al generaties lang leven.
De Kochersberg is hoppenland. In augustus hangen er groene trossen hop langs de palen en draden die de velden structureren — straks belanden ze in de bierketels van de Elzas. Het landschap heeft iets ordelijks: rechte lijnen, verzorgde boerenerven, een gelaagdheid van akker en bos en dorp
Een ideale wandeling
In Bergbieten staat een romaanse kerk met een klokkentoren die scheef staat, alsof hij nieuwsgierig de velden inkijkt. In Westhoffen bepaalt de wijnbouw al eeuwen het ritme van het jaar. In de kleine wijnkeldertjes schenkt men Pinot Gris uit de eigen druiven en praat over het weer, de oogst, de vorst van vorige winter.
De Kochersberg is geen spektakellandschap. Het is een landschap dat je begrijpt door er te lopen, door de geur van de aarde in de herfst op te snuiven, door te zien hoe een gemeenschap zich tot zijn grond verhoudt. En dat is, uiteindelijk, het mooiste wat een streek kan bieden.
Eindeloze hopvelden
Alsace natuur slow travel
Meer lezen
Ontdek meer van Alsace
Wekelijkse inspiratie
Elke vrijdag een verhaal uit de verborgen hoeken van Frankrijk
Er is geen bewegwijzering. Geen parkeerplaats met uitleg. Er is een onverharde weg door het bos, een veld dat men oversteekt, en dan — plotseling — rijst Commarque op uit het groen. Een verwoest kasteel, half verslonden door klimop en bomen, aan de rand van een dal dat al tienduizend jaar bewoond is.
Maar het echte verhaal begint niet in de middeleeuwen. Onder het kasteel liggen de grotten. Dezelfde rotswand waarop de feodale heren hun toren bouwden, draagt ook de tekeningen van de Cro-Magnonmens. Paarden, bizons, een leeuwin — grisailles van dertigduizend jaar oud, diep in de kalkrots gegrift. Dit is de enige plek in de Dordogne waar prehistorie en middeleeuwen letterlijk op dezelfde steen gebouwd zijn.
Eindeloos bouwen
Het kasteel werd in de honderdjarige oorlog verlaten en sindsdien niet meer bewoond. Een Parijse architect kocht de ruïne in de jaren zeventig en begon, met zijn eigen handen, een restauratie die generaties duurt. Zijn kinderen zetten het werk voort. Er is geen eindpunt bepaald.
Men staat op de kasteelmuur en kijkt uit over het dal van de Beune. Beneden kronkelt de rivier, de akkers liggen geel. En ergens daarboven, in de rotswand, kijken de paarden van dertigduizend jaar geleden nog altijd naar hetzelfde dal. Dat geeft je even te denken.
Dordogne natuur slow travel
Meer lezen
Ontdek meer van Dordogne
Wekelijkse inspiratie
Elke vrijdag een verhaal uit de verborgen hoeken van Frankrijk
Een kilometer of vier buiten Gordes, te midden van lavendelvelden en droge eikenbossen, verschijnt het opeens tussen de rotsen: een dorp van stenen koepelhutten die al eeuwen staan zonder dat ook maar één druppel cement er een rol in speelt. Alleen steen op steen, en de zwaartekracht die het werk doet.
De bories zijn gebouwd van platte kalkstenen die zo nauwkeurig zijn gestapeld dat regen en wind er geen vat op krijgen. Van binnenuit kijk je omhoog door een perfecte cirkel naar het licht. Het is een soort vertrouwen dat spreekt uit die constructie — vertrouwen in de steen, in de logica van het gewicht, in het geduld van handen die dit maakten.
Onbekende bouwers
Wie ze bouwde, en waarom, is nooit met zekerheid vastgesteld. Dat maakt de Village des Bories juist zo fascinerend. Het ligt er gewoon, al duizenden jaren, en roept vragen op die men niet kan beantwoorden.
De laatste vaste bewoners vertrokken begin twintigste eeuw, toen de dorpen van de Luberon beter bereikbaar werden. Maar de constructies bleven staan — te solide om te vergaan, te raadselachtig om te slopen. In de jaren zeventig begon een zorgvuldige restauratie.
Bezoek het dorp vroeg in de ochtend, als de toeristen nog slapen en de mist nog laag hangt tussen de stenen. Dan lijkt het alsof de bewoners zojuist vertrokken zijn. De Provence heeft veel mooie plekken, maar weinig die zo direct spreken over het leven van mensen die hier lang voor ons waren.
Village de Bories
Provence natuur slow travel luberon
Meer lezen
Ontdek meer van provence
Wekelijkse inspiratie
Elke vrijdag een verhaal uit de verborgen hoeken van Frankrijk
De veerboot uit Audierne heeft een uur nodig. Precies genoeg tijd om de stad en een volle agenda achter te laten. Het gevoel dat er altijd iets moet waait met de krachtige bries weg over het water. Als de kade van Sein in zicht komt — een handvol kleurige huizen tegen een blauwgrijze hemel — komt het enige geluid van de wind en het water.
Geen auto’s. Dat is het eerste wat opvalt. Er rijdt hier niets. Smalle straten waarin de huizen tegen elkaar aan geplakt lijken. Het eiland is op het smalste punt nog geen honderd meter breed, en wie van de ene naar de andere kant wil, loopt. Vijf minuten. En dan staat men aan de andere oever, met de Atlantische Oceaan aan beide zijden. Een prachtig uitzicht op een eindeloze watermassa.
Een eiland dat zijn bewoners heeft gevormd
De vissers die hier opgroeiden, kenden elke stroming, elke rots, elke grilligheid van de Raz de Sein — het beruchte zeestraat tussen het eiland en de vaste wal. Dat water is gevaarlijk. Het respecteert niemand. Maar de eilandbewoners voeren er al eeuwen doorheen, en ze kwamen terug.
“Île de Sein is een eiland dat zijn bewoners heeft gevormd. De vissers die hier opgroeiden, kenden elke stroming, elke rots, elke grilligheid van de Raz de Sein — de beruchte zeestraat tussen het eiland en de vaste wal. Het water is gevaarlijk. Het respecteert niemand. De eilandbewoners hebben de stroming leren kennen en weten ermee om te gaan.”
De mannen die vertrokken
In de Tweede Wereldoorlog voeren ze ook. In juni 1940, na de oproep van De Gaulle om zich te verzetten tegen de bezetter stapten bijna alle mannen van het eiland in hun boten en voeren naar Engeland. Het eiland bleef achter met vrouwen, kinderen en ouderen. Geen dramatiek, geen twijfel — ze gingen gewoon. Generaal De Gaulle zei later: ‘Sein is een kwart van Frankrijk.’ Dat zegt genoeg
Waarom men blijft
Men loopt het eiland rond in een uur. Het is goed vertoeven in een van de eetgelegenheden waar de vers gevangen vis en kreeft volop aanwezig zijn op het menu. Ook de kerk heeft een bijzondere betekenis voor de eilandbewoners temeer omdat ze zelf meegeholpen hebben aan de bouw ervan. Als ‘s avonds de laatste boot met de laatste toeristen vertrekt vliegt een majestueuze vogel een stukje mee alsof hij wil zeggen: Lieve vogelspotters, wij leven hier ook in grote getalen.
Men zou in eerste instantie denken dat het hier om duizend (mille) Limousin-koeien (vaches) gaat die grazen op de uitgestrekte weilanden. Niets is minder waar. Het gaat om een gebied met veel sprankelend, stromend en klaterend water. Dit ongerepte plateau met haar ruige natuurschoon ligt wat hoger dan de Monédières. Ze heeft een robuuste uitstraling en een schat aan meren waar men kan zwemmen, vissen, zeilen, alle soorten watersport bedrijven. Ze noemen het dan ook wel “het land van duizend meren”.
Onder anderen de rivieren La Vienne, La Corrèze en La Vézère beginnen hier aan hun onstuimig leven. Ze veranderen op hun weg naar beneden in watervallen, beken en meren om zich uiteindelijk aan te sluiten bij de Dordogne of de Gironde.
De frisse berglucht herstelt lichaam en geest
De frisse, zuivere lucht herstelt zowel lichaam als geest. Fietstochten brengen de bezoeker bij historische dorpen, waar op het dorpsplein naast de oude kerk de enige plattelandsbistro van de gemeente haar deuren wijd geopend heeft. Hier schittert nog de originele eenvoud van het plattelandsleven.
“Men rijdt hier een uur lang zonder één verkeerslicht. De dorpjes die men passeert tellen soms niet meer dan vijftig inwoners — en toch staat er altijd een bistro open die om één uur ’s middags volloopt.”
Het Plateau de Millevaches — land van duizend bronnen, meren en eindeloze stilte
Clédat — het spookdorp dat herrees
Bijzonder de moeite waard is het spookdorp Clédat. Door vereenzaming verlieten in 1963 de laatste bewoners het piepkleine gehucht. In 2001 sloegen enthousiaste bewoners de handen ineen — als eerste werd de kleine kapel van Sainte-Magdeleine gerestaureerd. Een wandeling door Clédat is een wandeling door een andere tijd: vervallen muren naast herstelde gevels, stilte die alleen door vogels wordt doorbroken.
Treignac — de mooiste stad die men niet kent
Midden in de Millevaches ligt Treignac, zonder enige twijfel een van de mooiste steden van Frankrijk — al staat dat in geen enkele gids. De vele middeleeuwse gebouwen worden beschermd als historische monumenten. Een echte bezienswaardigheid is de 17e-eeuwse kapel met haar gedraaide toren. De brug over de rivier Vézère die langs Treignac stroomt stamt uit de 13e eeuw.
En of dat nog niet genoeg is, heeft Treignac een befaamde chocolaterie midden in het centrum. Niet alleen zalige bonbons worden er gemaakt maar ook indrukwekkende chocolade kunstwerken. Bezoekers zijn van harte welkom om een kijkje te nemen achter de schermen en te proeven van plaatselijke lekkernijen.
